موسسه قرآنی امام رضا – علیه السلام

گروه فعاليت‌های قرآنی: شايد به ندرت بتوان كسی را يافت كه ابتهال بسيار زيبای «حب الحسين» شاهكار ماندگار استاد «طه الفشنی» را نشنيده باشد؛ گزارش زير شخصيت و ويژگی‌های فنی تلاوت قرآن و ابتهالات اين قاری و موشح را بررسی می‌كند.

استاد «طه موسی حسن» مشهور به «طه الفشنی»

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، استاد «طه موسی حسن» مشهور به «طه الفشنی» از مبتهلان و قاريان قرآن كريم مصر در سال 1900 ميلادی مطابق با 1279 هجری شمسی در شهر «فشن» از توابع استان «بنی سويف» ديده به جهان گشود.

وی اولين مؤذن مسجد امام حسين(ع) در قاهره بود و چنان‌ كه آثار به‌ جای مانده از تلاوت‌ها و ابتهالاتش گواهی می‌دهد، وی فردی نابغه و توانا در علم موسيقی بود، همچنين بر فنون و قواعد تلاوت قرآن كريم تسلط و چيرگی كامل داشت.

اين استاد تنها يك قاری قرآن نبود، بلكه حياتش را به عنوان يك منشد و موشح آغاز كرد، در وجود اين استاد گرايش‌های دينی و علاقه‌ای وافر به قرآن كريم وجود داشت كه او را از مسير خوانندگی و نوازندگی و انشاد و تواشيح به قرائت كشانيد.

طه الفشنی مبانی قرائت و حفظ قرآن كريم را در زادگاه خود آموخت و بدين‌سان مدرك دوره ابتدايی را در سال 1916 ميلادی مطابق با 1295 هجری شمسی دريافت كرد و پس از آن كل قرآن كريم را حفظ كرده و به مدرسه معلمان پيوست، وی همچنين موفق شد در سال 1919 ميلادی مطابق با 1298 هجری شمسی به دانشگاه الازهر در قاهره بپيوندد.

اين استاد بسياری از نغمات را به قرائت قرآن كريم با حفظ احكام تلاوت داخل كرد، او معتقد بود كه يك قاری نمی‌تواند قاری باشد تا زمانی‌ كه موسيقی را در وهله اول آموخته باشد و اگر جز اين باشد چگونه خواهد توانست مردم را از استماع قرائتش به شادی و نشاط درآورد كه البته اين نظر، نظری شخصی است كما اين‌كه بعضی ديگر از قاريان اين نظر را رد كرده‌اند.

ورود به رادیو

طه الفشنی در محضر استاد «سيد درويش» كه حافظ قرآن بوده و به انشاد دينی اشتغال داشت نغمات قرآنی را آموخت، در آن زمان «سعيد لطفی» مدير وقت راديوی مصر تلاوت زيبايش را در يكی از شب‌های ماه مبارك رمضان در مسجد امام حسين(ع) قاهره شنيد و از او دعوت كرد كه به راديو بيايد و از اين طريق برای مردم به اجرای برنامه بپردازد.

وی همچنين در محضر استاد «علی محمود» شاگردی كرده و از او علم انشاد و مدايح نبوی را آموخت، وی همچنين به گروه تواشيح استاد علی محمود پيوست و پس از آن نيز در گروه تواشيح استاد «ابراهيم فران»، صاحب موشحات مشهور به اجرای برنامه پرداخت و پس از اندك زمانی فنونی مستقل بنا نهاده دارای گروه و اسلوبی مختص خود شد.

«طه الفشنی»؛ طلايه‌دار فنون انشاد دينی و تواشيح

استاد طه الفشنی در رهبری فن تواشيح و ساير فنون انشاد دينی نقشی بسزا و عظيم داشت، چرا كه همواره در راستای ديدارش با مندشان بزرگ آن زمان، آنان را به استمرار اين طريق و كشف استعدادها و هدايت آن‌ها دعوت می‌كرد و اين امر پس از رحلت پايه‌داران مكتب انشاد و تواشيح تأثيری بسزا در استمرار اين مكتب به جا گزارد.

وی توانست جايگاه عظيم خويش را در دهه 40 در ميان قراء بلندمرتبه به خوبی تثبيت كند، تا آن‌جا كه در قصرهای «عابدين» و «رأس‌التين» در حضور «ملك فاروق» پادشاه وقت مصر، به همراه استاد «مصطفی اسماعيل» به تلاوت قرآن بپردازد.

در سال 1963 ميلادی و آن زمان كه شبكه تلويزيونی در مصر افتتاح شد استاد طه الفشنی از اولين كسانی بود در در آن به تلاوت قرآن پرداخت و با صدای زيبا و ملكوتی خود عاشقان و تشنگان معارف ناب قرآنی را سيراب كرد.

استاد طه الفشنی چنان اقتدار و تسلطی بر اصول تلاوت قرآن پيدا كرد كه به سرعت توانست به واسطه صوت زيبا و حلاوت تلاوتش، همچنين رعايت تمامی قواعد و اصول قرائت قرآن كريم، مقامی عظيم را از آن خود سازد.

در سال 1926 ميلادی مطابق با سال 1305 هجری شمسی پس از سال‌ها قرائت برای راديو، راديوی قاهره تصميم گرفت از پذيرش او به عنوان قاری درجه يك، خودداری كند كه به دنبال اين مسئله به جای پرداخت 20 جنيه (واحد پول مصر) در قبال نيم ساعت قرائت، به او 12 جنيه پرداخت كرد.

استاد طه الفشنی نيز پس از اين اقدام راديو با همياری استاد «عبدالباسط محمد عبدالصمد» و «عبدالقادر حاتم» وزير فرهنگ و ارشاد آن زمان مصر به اعتراض برخاست و راديو نيز به خصوص پس از وساطت استاد «مصطفی اسماعيل» سعی در راضی كردن وی برآمد.

طه الفشنی در ادامه فعاليت‌های خود رياست مجمع قراء قرآن كريم را به عنوان يكی از مشهورترين قاريان قرآن كريم چه از حيث تجويد و چه از حيث صوت و لحن عهده‌دار شد و اين زمانی بود كه وی يكی از قوی‌ترين اركان عرصه تواشيح و مدائح نبوی به‌ شمار می‌آمد.

وی به كشورهای زيادی برای تلاوت قرآن كريم مسافرت كرد و در واقع يكی از بهترين سفيران برای قرآن كريم بود، وی همچنين نشان‌های لياقت و درجه‌های ممتاز كشورهايی كه به آن‌ها مسافرت می‌كرد و در آن‌جا به تلاوت قران می‌پرداخت از دست رؤسای جمهور و وزيران آن كشورها دريافت می‌كرد.

اين استاد فن تلاوت قرآن كريم پس از برجا گذاشتن آثار ماندگاری در عرصه ابتهال مانند «حب الحسين» و «ميلاد طه» سرانجام در سال 1971 ميلادی مطابق با 1350 هجری شمسی در سن 71 سالگی بر اثر بيماری درگذشت؛ روحش شاد و يادش گرامی باد.

تحليلی كوتاه درباره تلاوت‌های استاد طه الفشنی

شايد اگر كسی قبل از اين‌كه تلاوت‌های قرآن استاد طه الفشنی را بشنود، ابتهال‌های بسيار زيبای اين استاد را استماع كند بگويد كه وی در عرصه تلاوت قرآن كريم نتوانسته است آن‌چه را كه بايد باشد به منصه ظهور برساند و اجرا كند.

اما در حقيقت بايد گفت كه زيبايی، پختگی و فنی بودن تلاوت‌های استاد طه الفشنی اگر از ابتهالات وی بيشتر نبايد كمتر نيز نيست به طوری كه اگر كسی تلاوت سوره‌های «كهف» و «مريم» اين استاد را شنيده باشد به طور قطع بر اين نظر صحه خواهد گذاشت.

صدای استاد طه الفشنی از زيبايی خاصی برخوردار است كه تأثيرگذاری تلاوت وی را در مخاطب دوچندان می‌كند، اين استاد به طور معمول علاقه‌مند است كه بيشتر در پرده صوتی خاص خود به تلاوت قرآن بپردازد و اين امر نيز باعث می‌شود كه وی بتواند فرازهای بلند از آيات را با يك نفس بخواند.

طه الفشنی در تلاوت قرآن كريم يك و نيم اكتاو صوتی را به صورت كامل اجرا می‌كند و صدايش نيز از زنگ و طنين بسيار خوب و البته از مساحت صوتی به نسبت متوسطی برخوردار است.

سخن آخر

هرچند كه هر وقت نامی از طه الفشنی برده شود همه به ياد ابتهال بسيار زيبای «حب الحسين» او می‌افتند و در حقيقت در ميان جامعه قرآنی وی بيشتر يك مبتهل است تا يك قاری صاحب سبك، اما بايد گفت كه تلاوت وی نيز نكاتی وجود دارد كه در تلاوت ديگر قاريان شاهد نيستيم.

طه الفشنی در بسياری از تحريرهای خود در پايان يك فراز از آيه، از تحريرهای بسيار نرم و فنی استفاده می‌كند و اگر بخواهيم لحن وی در تلاوت قرآن را نيز بررسی كنيم، از برخی تركيب‌های لحنی ناب و مختص به خود در تلاوت قرآن استفاده می‌كند.

گزارش از: سيد جاسم موسوی

منابع:

1. سايت قاريان قرآن كريم

2. سايت صدای قرآن

3. تلاوت‌های استاد «طه الفشنی»